Kendi kayıplarımız ya da başkalarının kayıpları olduğunda yardımcı olabilecek pratik öneriler :

1.Kaybınızı tek başınıza yaşamayın, güvendiğiniz birilerine yaşadıklarınızı anlatmak size yardımcı olacaktır.  “Annesini ölümcül bir                    hastalık sonucu kaybeden genç kadın duygularını bir tek kişiyle paylaşarak yasını çok daha uzun bir sürede tamamlarken; annesini                 ani  bir trafik kazasında kaybeden ve yasını birçok yakınıyla da paylaşan diğer genç kadının yasını daha kısa sürede tamamlanır”.

  1. Yas tepkilerinizle baş edebilmek ve yas sürecini daha kısa bir zamanda tamamlayabilmek için öncelikle fiziksel ihtiyaçlarınıza (uyku, yemek, sağlık) özen göstermeniz gereklidir.
  2. Aileden birini kaybettiğinizde her bir aile üyesi farklı yas tepkileri verebilir. Daha fazla üzmekten kaçınmak ve onları korumak, ya da zayıf görünmemek için duygularınızı diğer aile üyeleriyle paylaşmak zor olabilir. Aslında ailece kaybettiğiniz kişi hakkında konuşmak, bu kişiyle ilgili hatıraları paylaşmak ailece birbirinizi daha iyi anlamanıza, yas sürecini başlatıp tamamlamanıza yardımcı olacaktır.
  3. Yas süreci, gidenin ardından konuşmamak değil, konuşmaktır, fotoğraflarını kaldırmak değil, fotoğrafını görebilmeye dayanmaktır. Dolayısıyla, yas sürecinde kaybı olan insanın kaybı hakkında sık sık konuşmasına ve kaybettiği kişiyi hatırlatan uyaranlarla (fotoğraf, özel eşyalar) temas etmesine izin verilmesi çok önemlidir.
  4. Daha önce kayıp yaşamış kişilerle konuşmak sizi vereceğiniz olası yas tepkilerine ve sürecine hazırlar. Ancak unutmayın, herkes aynı tepkileri vermez ve aynı yas sürecini yaşamaz.
  5. Yaşadığınız yas tepkileri ne olursa olsun bunların normal tepkiler olduklarını unutmayın. Bu tepkileri sözel (konuşarak) ya da davranışsal (ağlamak, mezar ziyaretleri) ifade etmeye çalışmak sizi rahatlatacak ve kontrolde olduğunuz duygusunun gelişmesine yardımcı olacaktır. Yazarak ya da resim yaparak duygularınızı ifade etmek de iyi gelebilir.
  6. Kaybettiğiniz kişinin cenaze törenine ve ardından da mezarına gitmek sizi ölüm gerçeğiyle yüzleştirmekle beraber size acınızı yaşamanız, ifade etmeniz ve kaybınızla vedalaşabilmeniz için de fırsat sağlar.
  7. Yıldönümleri, doğum günleri, bayramlar gibi özel günler sizin için zor geçebilir, böyle günlerde sevdiğiniz ve güvende hissettiğiniz yakınlarınızla birlikte olmak zorluğu azaltır.
  8. Kaybettiğiniz kişiyi hatırlatan anlamlı günlerde o kişiyi hatırlatan aktiviteler yapılması zor olsa da uzun dönemde yas sürecini kolaylaştırmaya ve tamamlamaya yardımcı olacaktır. Bazıları kaybettikleri kişiyi anımsatan yerlerden kaçarlar, bazıları da kayıplarının olduğu evden, semtten, bölgeden, şehirden ve hatta çok nadir de olsa ülkelerinden göç ederler. Ancak bu çabalar yas sürecini atlatmaya yardımcı olmaz, tam tersi bu süreci ertelemenize ve daha da zorlaştırmanıza neden olur. “Yas, kaybın gerçekleştiği yerde yaşanmalıdır.”
  9. Normal olan yaşamla bağınızı korumak için yavaş yavaş ve yapabildiğiniz kadar okul, iş ve sosyal aktivitelerinize geri dönmeye çalışın.
  10. Çok çalışarak, alkol ya da başka maddeler alarak acınızla baş etmek yas sürecini zorlaştıracaktır. Acınızla başa çıkamıyorsanız ve gündelik yaşamınızı sürdürmekte zorlanıyorsanız mutlaka profesyonel PSİKOLOJİK DESTEK VE YARDIM almanız siz ya da aileniz için en iyi adım olacaktır.

Psikoterapist Dr.Hüseyin Doğan